Het gevaar van een positieve feedback loop

[Deze post is geïnspireerd door het boek '12 Rules for Life' van Jordan B. Peterson]

[Disclaimer]

In zijn boek beschrijft Jordan Peterson het gevaar van positieve feedback loops; hoe deze kunnen leiden tot slechte gewoontes waar je moeilijk vanaf komt.

De definitie van een positieve feedback loop is een uitkomst van een proces wat vervolgens dat proces weer versterkt (en daarmee ook de uitkomst). Het gaat om factoren die elkaar versterken.

In zijn boek geeft Jordan Peterson een voorbeeld van iemand die te veel alcohol drinkt. Ik denk dat dit voorbeeld een goed beeld schetst van het principe hoe een positieve feedback loop tot slechte gewoontes kan leiden. Daarom zal ik dit voorbeeld toelichten.

Stel je iemand voor die alcohol aan het nuttigen is. Door het drinken van alcohol zal het alcoholniveau in het bloed van deze persoon logischerwijs stijgen. Deze stijging ervaren mensen die alcohol drinken doorgaans als een aangenaam gevoel; een opwindend gevoel waarbij mensen zich losser voelen.

Echter, dit gevoel treedt alleen op wanneer het alcoholniveau aan het stijgen is. Oftewel, niet als het zich stabiel op een hoger niveau bevindt dan normaal.

Er ontstaat hierdoor een positieve feedback loop met als gevolg dat de meeste mensen die alcohol drinken het niet kunnen laten bij een paar glaasjes. Het voelt namelijk goed als het alcoholniveau stijgt en dit nodigt uit tot meer drinken.

Vervolgens leidt dit drinken weer tot een hoger alcoholniveau. Nu begrijp je denk ik het idee van de positieve feedback loop.

Nu gaan we door naar de volgende dag. De persoon die we als voorbeeld hebben genomen wordt wakker met een behoorlijke kater. Op zich is er tot nu toe nog niet veel aan de hand; de kater is een teken dat het lichaam van de persoon zich moet herstellen.

De positieve feedback loop is doorbroken. Er kan echter een serieus probleem ontstaan als de persoon zich beseft dat hij of zij de kater kan ‘genezen’ met behulp van een paar glaasjes alcohol in de ochtend.

Als de persoon op deze manier te werk gaat, ontstaat er een feedback loop die niet meer onderbroken wordt. De kater wekt dan namelijk het gevoel op om een paar glaasjes alcohol te drinken (om te kater te laten verdwijnen), een paar glaasjes lokken meer glaasjes uit door de positieve feedback loop die we eerder hebben besproken en de kater die hierop volgt, nodigt weer uit tot een paar glaasjes alcohol.

Uiteraard is deze manier van ‘genezen’ maar tijdelijk. De negatieve symptomen worden slechts verplaatst naar de toekomst, terwijl deze persoon ondertussen waarschijnlijk veel van het moois in z’n leven gaat verwoesten.

Deze persoon heeft geen controle meer over z’n leven, de positieve feedback loop controleert hem of haar.

Uiteraard was dit een vrij extreem voorbeeld, maar zo’n soortgelijke positieve feedback loop kan ook ontstaan in andere situaties. Stel je bijvoorbeeld voor dat je een presentatie moet geven en hier stress door ervaart.

Door de stress gaat je hartslag omhoog. Je lichaam registreert deze gestegen hartslag en dit leidt weer tot meer gevoelens van stress. Je ziet hier weer de positieve feedback loop terug; soms beland je helaas snel in zo’n loop.

De grote vraag is nu natuurlijk hoe je een positieve feedback loop in zo’n situatie kan voorkomen. Helaas is deze vraag niet eenvoudig te beantwoorden.

Een positieve feedback loop kan je in principe zien als een sneeuwbal die van een piste afrolt, hij wordt groter en groter; oftewel het probleem wordt groter en groter. Je hebt een bepaalde stop nodig om uit een positieve feedback loop te komen, je zal hem moeten onderbreken.

Allereerst is het belangrijk om te herkennen dat je je in zo’n loop bevindt; een beter begrip kan helpen met het ondernemen van actie. Als je dit begrijpt kan je vervolgens vaststellen welke factoren een rol spelen bij de positieve feedback loop en hoe je deze factoren mogelijk zou kunnen beïnvloeden.

Bij het voorbeeld van de presentatiestress kan je dan denken aan methodes om je hartslag te onderdrukken. Misschien zouden specifieke ademhalingstechnieken dan wat voor je kunnen betekenen.

In het eerste voorbeeld wat ik gaf is zo’n aanpak echter bijna niet uitvoerbaar, dan is het mogelijk beter om hulp te zoeken om de positieve feedback loop te kunnen doorbreken.

Vond je dit een interessante post? Dan is mijn gratis Telegram-groep of Discord-server misschien iets voor jou! Hier deel ik dagelijks content met betrekking tot investeren, mindset en financiën. Klik hier om een kijkje te nemen!